4. SINIF FEN VE TEKNOLOJİ - Bölüm 2 – SOLUK ALIP VERME

Bölüm 2 – SOLUK ALIP VERME

Süre: 40 + 40

Dikkat Çekme:

      -Suyun altına neden uzun süre kalamıyoruz? 

Motivasyon:

Ders Kitabı’nın 26. sayfasında anahtar kavramları okuyunuz, bu kavramlar hakkında düşüncelerinizi aşağıdaki kelime kartı tablosuna yazınız.

 

Kelime Kartı Tablosu

Kelime

Kelimenin anlamı hakkında düşündüklerim

Kelimenin kavramsal karşılığı

Soluk alma

 

 

Soluk verem

 

 

Akciğer

 

 Göğüs kafesinin büyük bir bölümünü içten kaplayan, kanı temizleyen, sağlı sollu iki parçadan oluşan solunum organı.

Burun

 

Alınla üst dudak arasında bulunan, çıkıntılı, iki delikli koklama ve solunum organı.

Soluk borusu

 

Gırtlakla bronşlar arasında bulunan, yaklaşık 12 santimetre uzunluğunda, havanın akciğerlere girip çıkmasını sağlayan boru, nefes borusu.

Gırtlak

 

 Soluk borusunun üst bölümü, ümük, imik, hançere

Yutak

 

Ağız ve burun boşluklarıyla gırtlak ve yemek borusu arasındaki boşluk.

 

       -Ders Kitabı’nızın 26. sayfadan 29. sayfasına kadar sayfaları karıştırın ve ilginizi çeken kelimeleri, kelime kartı tablosundaki ilgili bölüme yazınız. Bu kelimeler hakkında düşüncelerinizi ilgili bölüme yazınız.

    Hazırlık sorularını cevaplayınız ve defterlerinize yazınız.

1.Soluk alıp vermenin yaşamımız için önemini araştırınız.

2.Soluk alıp verirken hangi organ ve yapıları kullanırız? Gözlemleyerek gözlem sonuçlarını arkadaşlarınızla tartışınız.

      Neler yapacağız?

·        Soluk alıp verirken hangi organ ve yapıları kullandığımızı öğreneceğiz.

·        Soluk alıp vermenin vücudumuz için önemini öğreneceğiz.

·        Doğru soluk alıp vermenin önemini tartışacağız.

DERSİN İŞLENİŞİ:

Ders Kitabı – Sayfa 26

·        Görsel okuma ve görsel sunu yaptırılır.

·        Sayfadaki metni okumaları ve metnin içerisinde geçen soruları cevaplamaları istenir.

…………………………………………………..

SOLUK ALIP VERME

      Arkanıza yaslanın ve derin bir nefes alın. Bunu birkaç kez tekrarlayın. Yaşamınız boyunca soluk alıp verdiniz. Şu anda da soluk alıp veriyorsunuz. Çünkü yaşamak için buna ihtiyacınız var.

      Denizde veya havuzda yüzerken suya daldıktan bir süre sonra soluk alıp vermek için havaya ihtiyaç duyarsınız. Bu ihtiyacınızı karşılamak için de suyun üstüne (yüzeye) çıkarsınız. Dalgıçlar ise suyun altında uzun süre kalabilmek için oksijen tüpleri kullanırlar.

     Soluk alıp verirken hangi organları kullandığınızı düşündünüz mü? Bu dersi işlerken yapacağınız etkinlikte, soluk alıp verirken kullanacağınız organları gözlemleyeceksiniz.

…………………………………………………………………………….

           Olası Yanılgı:

·         “Balıklar suda nasıl yaşıyor?” sorusuyla karşılaşabilirsiniz.

        Bu şöyle açıklanabilir: Balıkların vücudu bizimkinden farklı bir yapıya sahiptir. Canlılar,

yaşadıkları ortama uyum sağlarlar. Balıkların suda yaşamalarını sağlayan organları bizde yoktur. Aynı şekilde bizim karada yaşamamızı sağlayan yapılar da balıklar da yoktur.

         Bu nedenle biz suyun altında uzun süre kalamayız, balıklar da karada uzun süre kalamazlar.

 Ders Kitabı – Sayfa 27

·        Öğrencilerden resimleri dikkatlice incelemeleri istenir

·        Görsel okuma ve görsel sunu yapmaları istenir.

           Burnumuzu elimizle kapattığımızda balonu şişirmenin mümkün olmadığını görürüz. Çünkü akciğerlerimizdeki havayı üflediğimizde, tekrar akciğerlerimize hava dolmalı ki biz onu yine balona üfleyelim. Burnumuzu kapattığımızda ise akciğerlerimize hava girişi olmaz.

·        -Sayfadaki metnin okunması istenir

…………………………………………………..

1. Nasıl Soluk Alıp Veriyorum?

                   YAPALIM ÖĜRENELİM

            Kullanılacak malzemeler: Balon.

      HATIRLA

     Neden soluk alıp verirsiniz?

     KEŞFET

    Balonu ağzınızla, hava kaçmayacak şekilde, bir miktar şişirin. Balonu şişirirken hangi organınızı kullandınız? Dikkat ettiniz mi?

    Şimdi de elinizle burnunuzu kapatıp balonu ağzınızdan ayırmadan şişirmeye çalışın. Balon şişiyor mu? Nedenini ve sonuçlarını tartışın.

     SONUÇ ÇIKAR

    Soluduğumuz havayı burnumuzdan alırız. Soluduğumuz hava; burun, yutak, gırtlak ve soluk borusundan geçerek akciğerlerimize ulaşır.

      Soluduğumuz hava oksijen ve karbon dioksit gibi birçok gazın karışımından oluşur. Yaşamsal faaliyetlerimizi sürdürebilmek için oksijene ihtiyacımız vardır. İhtiyacımız olan oksijeni soluyarak havadan alırız. Oksijenin vücudumuzda kullanılması sonucu oluşan karbon dioksidi de soluk vererek  dışarı atarız. Böylece yararlı olan oksijeni vücudumuza almış, zararlı olan dioksidi de dışarı atmış oluruz.

      Modelde de gördüğünüz gibi soluk alırken havayı burnumuzla alırız. Soluduğumuz hava; burun, yutak, gırtlak ve  soluk borusundan geçerek akciğerlerimize ulaşır. Burada oksijen ile karbon dioksid  yer değiştirir. Karbon dioksid, soluduğumuz havanın izlediği yolu tersinden izleyerek ağzımızdan dışarı atılır. 

…………………………………………………………………………….

         Burnumuzu elimizle kapattığımızda balonu şişirmenin mümkün olmadığını görürüz. Çünkü akciğerlerimizdeki havayı üflediğimizde, tekrar akciğerlerimize hava dolmalı ki biz onu yine balona üfleyelim. Burnumuzu kapattığımızda ise akciğerlerimize hava girişi olmaz.

 

       DEĜERLENDİRME

-         Öğrencilere, Çalışma Kitabı 20. sayfadaki 1.18 etkinliği yaptırılır.(Öğretmen

Kılavuz Kitabı – sayfa 37)

 

 

  Bölüm 2 – SOLUK ALIP VERME

2. Doğru Soluk Alıp Verelim

Süre: 40

Ders Kitabı – Sayfa 28

Dikkat Çekme:

       Sınıfa uzun süre koşup soluk soluğa kalmış gibi hızlı hızlı girilir. Öğrencilerin dikkatini soluk alıp verme biçimine çekerek soluk alıp vermesinin doğru olup olmadığı sorulur. Bu konuda bir tartışma yaptırılır.

DERSİN İŞLENİŞİ:

·        Resimleri dikkatlice incelemeleri istenir.

·        Görsel okuma ve görsel sunu yaptırılır.

·        Sayfadaki metni okumaları istenir.

…………………………………………………..

3. Doğru Soluk Alıp Verelim

        Doğru soluk alma biçimi nasıl olmalıdır? Doğru soluk alıp vermenin önemi nedir? Doğru soluk alıp vermenizin sağlığınıza etkisi nedir? Tartışarak tartışma sonuçlarını defterinize yazınız.

        Önce burnunuzu kapatarak soluk alıp verin. Bunu birkaç kez tekrarlayın. Bir rahatsızlık duyuyor musunuz? Sizce bu şekilde soluk alıp verme doğru mudur?

        Şimdi de ağzınızı kapatıp burnunuzla soluk alıp verin. Bunu birkaç kez tekrarlayın. Sizce doğru soluk alıp verme biçimi bu olabilir mi?

        Doğru soluk alıp verme biçimi, havanın burundan alınıp ağızdan verilmesidir.  Bu şekilde yapılan soluk alıp verme ile havanın temizlenerek vücudumuza girmesi sağlanır. Burnumu, bu görevi nedeniyle bir filtreye benzetilebilir. Çünkü havayı burnunuzdan aldığınızda, havadaki tozlar burun tarafından tutulur. Böylece soluduğumuz havadaki tozların akciğerlere gitmesi engellenmiş olabilir.

        Burnumuzdan soluduğumuz hava, akciğerlere ulaşıncaya kadar uzun bir yol izlediği için ısınır. Oysa ağzımızdan aldığımız hava , burna göre daha kısa bir yol izleyeceği için ısınmadan akciğerlerimize ulaşır. Bu nedenle soğuk havalarda hastalanmamıza neden olabilir.

          Bunları Biliyor musunuz?

        Kirli ortam ve mekânlar aşağıdaki olumsuzluklara neden olur:

        -Burnun koku alma duygusu azalır.

        -El ve parmaklarda sararma meydana gelir.

        -Kemiklerin erimesine yol açar.

        -Kalp ve solunum yolları rahatsızlıklarına neden olur.

        -Vücutta yorgunluğa, uyku düzeninin bozulmasına neden olur.

…………………………………………………………………………….

  • Doğru soluk alıp vermenin önemi tartışılır.
  • Metnin altındaki resmi kastederek burada yaşayan canlıların soluk alıp vermede ne gibi

zorluklarla karşılaşabilecekleri sorulur.

  • Böyle bir ortamda doğru soluk alıp verilse bile sağlığın olumsuz etkileneceği vurgulanır.

 

Ders Kitabı – Sayfa 29

DERSİN İŞLENİŞİ:

·        Öğrencilere, bilim adamlarının hayatlarını okumanın kendilerine büyük yararlar

sağlayacağı belirtilir. Bilim adamlarının hayatlarını ve yaptıkları çalışmaları incelemelerinin, eğitim hayatına yapacağı katkılardan bahsedilir.

·        Bilim insanlarının da birbirlerinden etkilendiklerini ve çalışmalarından

faydalandıklarını, bazen de birlikte ortak eserler veya ürünler oluşturdukları vurgulanır.

………………………………………………..

Okuma Parçası

        İBNİ SİNA(980-1037)

        980-1037 yılları arsında yaşamış olan bir Müslüman Türk düşünürüdür. Felsefe, matematik, fizik, kimya, tıp ve müzik gibi alanlarda ünlenmiş olan İbni Sina, ayrıca astronomi ve  gözlem konuları ile de ilgilenmiştir.

        İbn Sina her şeyden önce hekimdir ve bu alandaki çalışmalarıyla tanınmıştır. İbn Sina denildiğinde, 16. yüzyıldan beri Avrupa ülkelerinde bile okunmakta olan ve onun adıyla özdeşleşmiş olan Tıp Kanunu (El Kânun Fit – Tıb) adlı eseri akla gelir. İbni Sinan’ın bu ünlü eseri, İngilizce ve almanca başta olmak üzere birçok dile çevrilmiştir…

        Ankara Üniversitesi bunu dikkate alarak hastanesine İbni Sina’nın adını vermiştir. Ankara Üniversitesi İbni Sina Ankara’da sağlık hizmetlerini sürdürmektedir.

         Ülkemizde birçok yerde İbni Sina adını taşıyan sağlık kuruluşu bulunmaktadır.

 

                  ÖĞRENDİKLERİMİZİ GÖZDEN GEÇİRELİM

       1.Soluk alıp verme sırasında görevli yapı ve organları öğrendik.

        2.Soluk alıp verme sırasında havanın izlediği yolu model üzerinde gördük.

        3.Soluk alıp vermenin, vücudumuz için gerekli olan oksijeni dış ortamdan alıp zararlı olan karbon dioksidi dışarıya vermeyi sağladığını öğrendik.

         4.Doğru soluk alıp vermeyi ve bunun önemini öğrendik.

…………………………………………………………………………….

 

DEĜERLENDİRME

-         Öğrencilere, Çalışma Kitabı 20. sayfadaki 1.19 etkinliği yaptırılır.(Öğretmen

Kılavuz Kitabı – sayfa 39)

Yorum Yaz